Vai trò của HTX trong phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn tỉnh trong thời gian được thể hiện trên lĩnh vực như sau:
Công viên bảo tồn và nhân giống hàng nghìn cây thuốc quý hiếm của HTX DL Pù mát
Về kinh tế
- Các HTX đã hỗ trợ nông dân bằng cách cung cấp giống cây trồng, vật nuôi, phân bón, vật tư nông nghiệp, máy móc và kỹ thuật canh tác hiện đại. Nhờ mô hình tập thể, các nguồn lực được sử dụng hiệu quả hơn, giúp tăng năng suất và chất lượng sản phẩm.
- Các HTX đã hướng dẫn tổ chức sản xuất cho thành viên và người dân, hình thành sản xuất hàng hóa. Doanh thu từ hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ vừa thúc đẩy tăng trưởng quy mô của HTX, vừa góp phần hỗ trợ kinh tế hộ phát triển. Hợp tác xã tạo ra cơ hội việc làm cho lao động nông thôn thông qua các hoạt động sản xuất, chế biến và phân phối. Điều này giúp đó tạo thu nhập cao, ổn định cho bà con nông dân, thúc đẩy giảm nghèo và nâng cao mức sống cho người dân. phát triển Chương trình xây dựng nông thôn mới tại các địa phương
- Nhiều HTX là đầu mối tiêu thụ nông sản cho nông dân, là đại lý lúa giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật cấp 1, cấp 2, nên giúp nông dân mua được giá rẻ hơn, cung ứng kịp thời, chất lượng đảm bảo. Một số HTX nông nghiệp đã liên kết với doanh nghiệp tổ chức sản xuất trên cánh đồng lớn, theo chuỗi giá trị, bảo đảm bao tiêu toàn bộ sản phẩm đầu ra của nông dân.
- Các HTX phi nông nghiệp được hình thành và từng bước thích ứng với quy luật thị trường, thực hiện đúng Luật HTX, tăng hiệu quả trong công tác điều hành sản xuất, kinh doanh và tiếp cận thị trường. Trong điều kiện khó khăn hiện nay, các HTX vẫn duy trì, tổ chức hoạt động kinh doanh, dịch vụ hiệu quả, một số HTX mở rộng và phát triển các dịch vụ mới: quản lý chợ, cung cấp nước sạch nông thôn, vệ sinh môi trường, thu gom rác thải...
- Các HTX du lịch cộng đồng đã góp phần phát triển kinh tế địa phương, bảo tồn văn hóa và bảo vệ môi trường. Giúp duy trì và quảng bá các nét văn hóa truyền thống như lễ hội, nghề thủ công, âm nhạc, ẩm thực. Hướng dẫn cộng đồng kết hợp phát triển du lịch với bảo tồn di sản văn hóa. Thúc đẩy tinh thần đoàn kết trong cộng đồng, giúp mọi người cùng phát triển thay vì cạnh tranh lẻ tẻ. Khuyến khích các hoạt động du lịch có trách nhiệm, bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên.
- Các Quỹ Tín dụng nhân dân, với phương thức hoạt động linh hoạt, nhạy bén, các quỹ đã cho thành viên vay phát triển sản xuất kinh doanh, bảo đảm đời sống gia đình, đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế xã hội và an ninh trật tự tại địa phương, góp phần tích cực trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tạo công ăn việc làm, xoá đói giảm nghèo, hạn chế tình trạng cho vay nặng lãi, tín dụng đen trên địa bàn, đảm bảo an sinh xã hội.
Về Chính trị
- Hợp tác xã từ lâu được xem là một công cụ để Đảng và Nhà nước triển khai các chính sách kinh tế - xã hội ở nông thôn. Thông qua hợp tác xã, Đảng có thể định hướng, tổ chức và giám sát hoạt động sản xuất, đảm bảo sự gắn kết giữa chính quyền và người dân.
- Hợp tác xã hoạt động dựa trên mô hình tập thể, trong đó các thành viên cùng tham gia quyết định và hưởng lợi. Điều này phản ánh nguyên tắc dân chủ trong quản lý, đồng thời củng cố niềm tin của người dân vào hệ thống chính trị.
- Thúc đẩy tăng cường đoàn kết cộng đồng: Hợp tác xã giúp gắn kết các cá nhân, hộ gia đình trong một tập thể, từ đó xây dựng tinh thần đoàn kết – một yếu tố quan trọng trong việc duy trì ổn định chính trị ở nông thôn. Đây cũng là nền tảng để chính quyền địa phương triển khai các phong trào quần chúng.
- Thúc đẩy bình đẳng xã hội: Là một mô hình kinh tế tập thể, hợp tác xã góp phần giảm bất bình đẳng giữa các tầng lớp dân cư ở nông thôn, đặc biệt là giữa nông dân nghèo và các nhóm giàu có hơn. Điều này phù hợp với mục tiêu chính trị của Nhà nước trong việc xây dựng một xã hội công bằng.
- Bên cạnh đó, HTX tham gia các hoạt động xây dựng chính quyền, thực hiện các nhiệm vụ chính trị được địa phương giao và trở thành lực lượng quan trọng ở khu vực nông thôn. Một số nhiệm vụ HTX tham gia: vận động tuyển quân; tuyên truyền chủ trương, đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước; thực hiện nhiệm vụ xây dựng Nông thôn mới, dồn điền đổi thửa và nhiều nhiệm vụ khác.
Về văn hóa
- KTTT góp phần giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống, đặc biệt trong các lĩnh vực như: thủ công mỹ nghệ, sản xuất nông nghiệp truyền thống, góp phần bảo tồn các kỹ thuật, nghề nghiệp và phong tục tập quán của người dân Việt Nam. Các hợp tác xã làng nghề giúp duy trì những sản phẩm mang đậm dấu ấn văn hóa địa phương.
- Xây dựng tinh thần đoàn kết cộng đồng: Hoạt động tập thể trong hợp tác xã không chỉ mang tính kinh tế mà còn mang ý nghĩa văn hóa sâu sắc, củng cố tinh thần tương trợ, "lá lành đùm lá rách" – một giá trị văn hóa cốt lõi của người Việt. Các sự kiện, lễ hội hay hoạt động chung của hợp tác xã thường trở thành dịp để người dân giao lưu, gắn bó. Các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao ở địa phương đều có sự tham gia, hỗ trợ của HTX, vừa tạo được sự đoàn kết, gắn bó giữa người với người, vừa góp phần nâng cao đời sống tinh thần cho nhân dân địa phương nói chung và thành viên HTX nói riêng.
- Truyền tải giáo dục và nâng cao nhận thức văn hóa: Hợp tác xã thường tổ chức các lớp tập huấn, hội thảo về kỹ thuật sản xuất, qua đó lồng ghép việc giáo dục ý thức cộng đồng, bảo vệ môi trường và gìn giữ văn hóa. Điều này giúp người dân nâng cao hiểu biết và tự hào về di sản văn hóa của mình.
- Thúc đẩy văn hóa hợp tác và chia sẻ: Mô hình hợp tác xã khuyến khích sự tham gia bình đẳng giữa các thành viên, gắn bó làng xã, hỗ trợ lẫn nhau, giữ được tình làng nghĩa xóm và văn hóa làng xã, từ đó lan tỏa tinh thần làm việc nhóm, chia sẻ lợi ích – một nét văn hóa phù hợp với xu hướng phát triển hiện đại nhưng vẫn giữ được bản chất truyền thống Việt Nam.
- Góp phần phát triển du lịch văn hóa: Ở nhiều địa phương, hợp tác xã kết hợp sản xuất với du lịch, đặc biệt là các HTX du lịch cộng đồng địa phương, tạo cơ hội cho du khách trải nghiệm văn hóa nông thôn Việt Nam. Điều này không chỉ quảng bá văn hóa mà còn mang lại giá trị kinh tế.
Về xã hội
HTX tham gia các hoạt động xã hội, thiện nguyện, ủng hộ, hỗ trợ ở các địa phương với các hoạt động tiêu biểu: tham gia phụng dưỡng Bà Mẹ Việt Nam Anh hùng, ủng hộ quỹ vì người nghèo, quỹ khuyến học, ủng hộ các tổ chức đoàn thể, các ngày lễ, kỉ niệm trọng đại được chính quyền địa phương tổ chức; tặng quà cho thanh niên lên đường nhập ngũ, tham gia hỗ trợ người nghèo, gia đình có công, các hoạt động quyên góp bão, lũ và các hoạt động xã hội khác. HTX vận động nhân dân đóng góp ngày công lao động, chỉnh sửa đường xá, tu sửa kênh mương nội đồng, thăm viếng nghĩa trang liệt sĩ,... cùng với địa phương góp phần xây dựng xã hội tốt đẹp hơn.