TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ HỢP TÁC XÃ VÀ THỰC TIỄN Ở NGHỆ AN

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ HỢP TÁC XÃ VÀ THỰC TIỄN Ở NGHỆ AN
 Chủ tịch Hồ Chí Minh là người đầu tiên đưa tư tưởng Hợp tác xã (HTX) vào Việt Nam. Người đã kế thừa những tư tưởng về HTX của thế giới, của chủ nghĩa Mác Lê Nin và vận dụng sáng tạo vào điều kiện cụ thể của Việt Nam. Trong suốt sự nghiệp cách mạng, Người luôn dành sự quan tâm đặc biệt và nhất quán về mô hình kinh tế tập thể, HTX. Trong cuốn “Đường Cách mệnh” viết năm 1927, sau khi phân tích những lợi ích của HTX, Người đã nhấn mạnh: Tục ngữ Việt Nam có câu “Nhóm lại thành giàu, chia nhau thành khó” và “Một cây làm chẳng nên non, ba cây chụm lại thành hòn núi cao”, lý luận HTX đều nằm trong những điều ấy. Người còn nói về tính chất HTX là tổ chức kinh tế - xã hội; cách tổ chức HTX phải dựa trên nguyên tắc tự nguyện, dân chủ, cùng có lợi và đi từ thấp đến cao.
Sớm nhận thức sâu sắc vai trò của HTX đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, ngay sau Cách mạng Tháng 8 thành công năm 1945, ngày 11 tháng 4 năm 1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết thư kêu gọi điền chủ, nông gia Việt Nam tham gia HTX nông nghiệp. Trong thư Bác đã viết: “Việt Nam là một nước sống về nông nghiệp, nền kinh tế lấy canh nông làm gốc … nông dân giàu thì nước ta giàu, nông nghiệp ta thịnh thì nước ta thịnh”; “nông dân muốn giàu, nông nghiệp muốn thịnh thì cần phải có HTX”; “… HTX là hợp vốn, hợp sức với nhau. Vốn nhiều, sức mạnh, thì khó nhọc ít mà lợi ích nhiều”.  Đây không chỉ là lời kêu gọi mà còn là định hướng chiến lược về tổ chức lại sản xuất, phát huy sức mạnh đoàn kết để phát triển kinh tế nông nghiệp và xây dựng đất nước.
Lãnh đạo Trung ương thăm và làm việc với HTX NN sen quê Bác

Sau 18 năm, ghi nhận những đóng góp to lớn của khu vực kinh tế tập thể, HTX trong công cuộc tái thiết đất nước, ngày 11/4/1964, Bác Hồ gửi thư­ cho Đại hội HTX và đội sản xuất nông nghiệp tiên tiến miền núi và trung du, khen ngợi những HTX điển hình tiên tiến, và yêu cầu các cấp, các ngành quan tâm chỉ đạo các HTX nông nghiệp phát triển. Trong thư, Người đã tiếp tục khẳng định và làm rõ hơn vai trò của HTX trong thực tiễn phát triển; không chỉ dừng lại ở việc vận động thành lập, Bác nhấn mạnh yêu cầu phải củng cố, nâng cao chất lượng hoạt động của HTX, phát huy tinh thần làm chủ của xã viên, đẩy mạnh sản xuất, gắn với cải tiến kỹ thuật và tổ chức quản lý hiệu quả. Điều đó cho thấy tư tưởng của Người về HTX không ngừng được bổ sung, phát triển từ nhận thức đến chỉ đạo thực tiễn.
Hai bức thư ở hai thời điểm lịch sử khác nhau đã phản ánh rõ nét một hệ thống tư tưởng xuyên suốt, nhất quán của Chủ tịch Hồ Chí Minh về HTX - từ vai trò, bản chất đến phương thức tổ chức và phát triển. Đó là tư tưởng về phát huy sức mạnh đoàn kết, hợp tác để nâng cao hiệu quả sản xuất; về coi HTX là con đường quan trọng để cải thiện đời sống nhân dân, góp phần xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ và phát triển bền vững.
Thực hiện tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về phát triển hợp tác xã, khu vực kinh tế tập thể mà nòng cốt là các HTX luôn được Đảng và Nhà nước quan tâm. Sau 20 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 khoá IX về tiếp tục đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể, khu vực kinh tế tập thể mà nòng cốt là HTX ở nước ta đã có những chuyển biến tích cực. Nhận thức về phát triển kinh tế tập thể, mà trọng tâm là HTX trong hệ thống chính trị và các tầng lớp nhân dân được nâng lên. Chính sách, pháp luật về kinh tế tập thể được quan tâm xây dựng, hoàn thiện phù hợp với từng giai đoạn phát triển. HTX đã cơ bản hoàn thành việc chuyển đổi sang mô hình kiểu mới theo quy định của pháp luật. Số lượng HTX, Liên hiệp HTX thành lập mới tăng đáng kể, phát triển đa dạng hơn về ngành nghề, quy mô và trình độ, hỗ trợ tốt hơn cho các thành viên, tạo việc làm và nâng cao thu nhập thường xuyên cho người lao động. Tính đến ngày 31/12/2025, cả nước có 34.521 HTX (trong đó có 23.499 HTX nông nghiệp, chiếm 68,1% và 11.022 HTX phi nông nghiệp, chiếm  31,9%) và 153 Liên hiệp HTX, thu hút hơn 7 triệu thành viên và khoảng 2 triệu lao động thường xuyên tham gia sản xuất kinh doanh trong các HTX. Doanh thu bình quân HTX ước đạt 3.185 triệu đồng/năm. Các hình thức hợp tác, liên kết giữa các HTX với nhau, với Doanh nghiệp và các tổ chức kinh tế khác không ngừng phát triển. Khu vực kinh tế tập thể cơ bản đã khắc phục được tình trạng yếu kém kéo dài, góp phần xây dựng nông thôn mới, bảo đảm an sinh, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, từng bước khẳng định vị trí, vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc dân.
Nhận thức sâu sắc tư tưởng Hồ Chí Minh về HTX, tỉnh Nghệ An xác định phát triển kinh tế tập thể mà nòng cốt là HTX là một chủ trương đúng đắn, mang tính chiến lược lâu dài trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn. Trên cơ sở quán triệt các quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh và của Trung ương, tỉnh đã xác định rõ HTX không chỉ là một tổ chức kinh tế đơn thuần mà còn là hình thức tổ chức sản xuất mang tính xã hội sâu sắc, nhằm liên kết các hộ sản xuất nhỏ, phát huy sức mạnh tập thể, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh và cải thiện đời sống nhân dân. Phát triển HTX không chỉ là nhiệm vụ kinh tế mà còn là nhiệm vụ chính trị, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân, xây dựng nông thôn mới và phát triển bền vững.
Lãnh đạo tỉnh dự Hội nghị tổng kết hoạt động lĩnh vực kinh tế tập thể, HTX
 
Từ nhận thức đó, tỉnh Nghệ An đã chủ động cụ thể hóa bằng các chủ trương, chính sách và giải pháp phù hợp, từng bước đưa khu vực kinh tế tập thể, HTX phát triển đúng hướng, phù hợp với tư tưởng Hồ Chí Minh và yêu cầu thực tiễn trong giai đoạn mới. Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã ban hành Chỉ thị số 12-CT/TU ngày 01/12/2021 về đổi mới và phát triển kinh tế hợp tác trong nông nghiệp, nông thôn gắn với mục tiêu xây dựng nông thôn mới tỉnh Nghệ An giai đoạn 2021 – 2025. HĐND tỉnh đã ban hành các Nghị quyết số 13/2018/NQ-HĐND ngày 12/12/2018 về chính sách khuyến khích phát triển hợp tác, liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Nghệ An và Nghị quyết số 04/2025/NQ-HĐND ngày 28/4/2025 uy định mức hỗ trợ thực hiện các chính sách phát triển tổ hợp tác, HTX, liên hiệp HTX trên địa bàn tỉnh Nghệ An. UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 1958/QĐ-UBND ngày 18/6/2021 về việc phê duyệt Đề án tiếp tục đổi mới và phát triển HTX tỉnh Nghệ An giai đoạn 2021 -2025.....
 Từ nhận thức đúng cùng với các chủ trương, nghị quyết, chính sách phù hợp, khu vực kinh tế tập thể, HTX trên địa bàn Nghệ An đã từng bước phát triển. Các loại hình HTX trên địa bàn tỉnh Nghệ An hàng năm đều tăng cả về số lượng và chất lượng, từng bước khẳng định vai trò trong phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn. Nhiều HTX được thành lập mới, đồng thời các HTX hiện có từng bước được củng cố, chuyển đổi và hoạt động theo đúng quy định của pháp luật, phù hợp với nguyên tắc, bản chất của HTX. Quy mô, lĩnh vực hoạt động ngày càng đa dạng, mở rộng sang nhiều ngành nghề, góp phần đáp ứng nhu cầu sản xuất, kinh doanh của người dân.
HTX dược liệu Nghĩa Đàn ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất

Đến 31/12/2025, toàn tỉnh có 935 HTX (trong đó có 730 HTX hoạt động trên lĩnh vực nông nghiệp, chiếm 78,07% và 205 HTX hoạt động trên các lĩnh vực phi nông nghiệp). Trong số các HTX đang hoạt động, có 578 HTX hoạt động hiệu quả (chiếm 61,8% HTX toàn tỉnh); có 150 HTX có ứng dụng công nghệ cao (chiếm 5,77% số HTX công nghệ cao toàn quốc); có 123 HTX có sản phẩm đạt hạng sao OCOP với tổng 224 sản phẩm (chiếm hơn 4% số HTX là chủ thể OCOP cả nước); có 280 HTX liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp, chiếm 29,95% (cao hơn bình quân chung cả nước). Doanh thu trung bình một HTX là 1.801,9 triệu đồng/năm; lợi nhuận bình quân của một HTX là 218,6 triệu đồng/năm. Trên địa bàn tỉnh Nghệ An đã hình thành được nhiều mô hình HTX hoạt động có hiệu quả, gắn với liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp như: HTX Dược liệu Pù Mát, HTX Nông nghiệp công nghệ cao sản xuất & chế biến Chanh Nam Kim, HTX Nông nghiệp Sen Quê Bác, HTX Lâm nghiệp tổng hợp Quỳnh Thắng, HTX Nông nghiệp tổng hợp Quỳnh Bảng, HTX Nông nghiệp Quyết Tiến, HTX DVNN và XD Minh Thành, HTX Nông nghiệp DVTH Thọ Thành, HTX Nông nghiệp dịch vụ Quyết Thắng,...
Trong tổng số 100 HTX điển hình, tiên tiến của cả nước do Liên minh HTX Việt Nam bình chọn và trao giải ngôi sao HTX năm 2024 và 2025, Nghệ An đã có 03 HTX được bình chọn và trao giải là: HTX DVNN và XD Minh Thành, HTX Nông nghiệp DVTH Thọ Thành và HTX sản xuất và Dịch vụ Sông Lam.
Nhìn chung, khu vực kinh tế tập thể, HTX trên địa bàn tỉnh đã có những chuyển biến tích cực, phát triển theo hướng thực chất, hiệu quả hơn, tạo nền tảng quan trọng cho giai đoạn tiếp theo. Hiệu quả hoạt động của các HTX trên địa bàn tỉnh từng bước được nâng lên, nhiều HTX đã chủ động xây dựng phương án sản xuất kinh doanh phù hợp, mở rộng dịch vụ phục vụ thành viên; vai trò của HTX trong cung ứng dịch vụ đầu vào, tổ chức sản xuất và hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm ngày càng được khẳng định. Các HTX trên địa bàn tỉnh ngày càng thể hiện rõ vai trò trong phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt trong xây dựng nông thôn mới.

Tác giả bài viết: BBT