Giá xăng dầu tăng, sản xuất của HTX bị ảnh hưởng

Giá xăng dầu tăng sẽ kéo theo chi phí sản xuất nông nghiệp tăng. Tại HTX dịch vụ nông nghiệp Xuân Tân (Thanh Hóa), nếu máy gặt đập liên hợp sử dụng khoảng 25 - 30 lít dầu diesel/ha, khi giá dầu tăng 2.000 - 3.000 đồng/lít, chi phí mua dầu phục vụ cho mỗi ha sẽ tăng khoảng 60.000-100.000 đồng. Và với diện tích sản xuất, bao tiêu lên đến hàng trăm ha, nếu không tăng giá dịch vụ làm máy để hỗ trợ thành viên, số tiền HTX phải bỏ thêm lên tới hàng chục triệu đồng.

Ăn mòn túi tiền của HTX

Đó là chưa tính đến khâu làm đất, loại máy này cũng cần khoảng 20 lít dầu/ha; hay như khâu vận chuyển lúa tươi. Tất cả những công đoạn này đều khiến chi phí sản xuất của HTX có thể tăng 16-18 triệu đồng/vụ trên diện tích 100 ha.

Còn đối với HTX Vận tải Thành Phát (Đồng Nai), khi một xe container chạy theo tuyến Nam-Bắc, chi phí nhiên liệu cho cả chiều đi và chiều về sẽ tăng thêm 4 - 6 triệu đồng.

Theo các nhà chuyên môn, giá xăng dầu tăng khiến chi phí sản xuất tăng 15-20% tùy từng ngành hàng nhưng giá sản phẩm, hàng hóa của HTX bán ra ít khi tăng hoặc tăng thấp hơn 10%. Điều này là vì có những HTX đã ký hợp đồng cung ứng lâu dài nên nếu muốn thay đổi giá cả phải có sự đàm phán với đối tác và có độ trễ nhất định.

Đặc biệt, việc số HTX liên kết theo chuỗi giá trị từ sản xuất, chế biến, phân phối hiện chiếm chưa đến 40% số lượng HTX trên cả nước, cho thấy áp lực không nhỏ trong sản xuất hiện nay của khu vực kinh tế tập thể, HTX.

Ông Phan Văn Thắng, Giám đốc HTX  Trường Thạnh A (Cần Thơ), cho biết hiện giá phân bón HTX liên kết với doanh nghiệp chưa tăng nhưng theo nhận định từ phía doanh nghiệp, tình hình xung đột tại Trung Đông diễn biến phức tạp kéo theo giá vận tải biển và nhập khẩu hàng hóa tăng, ảnh hưởng trực tiếp đến giá phân bón trong thời gian tới. Dự kiến, giá phân bón trong thời gian tới sẽ tăng khoảng 7-10% nên họ có khuyến cáo bà con, nhà vườn, HTX cần làm việc với doanh nghiệp cung ứng để có phương án cung ứng phân bón ổn định và đảm bảo giá cả phù hợp.

Ngoài ra, nhiều thành viên trong HTX cũng lo lắng rằng chi phí xăng dầu tăng đẩy giá cả tăng theo sẽ khiến người tiêu dùng có tâm lý chỉ chi tiền cho mặt hàng thiết yếu. Điều này sẽ khiến một số mặt hàng như trái cây, trong đó có sầu riêng của HTX khó tiêu thụ.

Tìm cách thích ứng

Trong hơn một tháng qua, giá xăng dầu đã tăng khoảng 35%. Điều này được đánh giá là mức tăng mạnh hiếm thấy kể từ giai đoạn khủng hoảng năng lượng năm 2022. Nguyên nhân do căng thẳng địa chính trị Trung Đông, khi nguy cơ phong tỏa eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển gần 1/5 lượng dầu toàn cầu đang bị mắc kẹt khiến thị trường năng lượng toàn cầu bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Chiến sự ở Trung Đông cách Việt Nam xa về mặt địa lý nhưng đằng sau đó lại ảnh hưởng không nhỏ đến túi tiền của các HTX trong nước.

Trước tình trạng này, có HTX đang xem xét tình hình, chưa vội điều chỉnh giá cả. Ông Trương Văn Hùng, Giám đốc HTX Nông nghiệp Hưng Lợi (Cần Thơ) cho biết, nhiều đơn vị vận chuyển đã thông báo tăng giá 20-30%. Trước đây, HTX lựa chọn những đơn vị vận chuyển chạy dằng dầu để tiết kiệm chi phí nhưng hiện nay giá dầu cũng đã tăng. Trước tình hình này, HTX vẫn cố gắng không tăng giá sản phẩm để cùng khách hàng vượt qua khó khăn. Nhưng nếu, giá nhiên liệu vẫn tiếp tục tăng thì HTX phải có những tính toán cụ thể.

Bên cạnh đó, có những HTX đã có phương án điều chỉnh. Như HTX dịch vụ nông nghiệp tổng hợp Linh Chi (Sơn La) chuyên sản xuất nước lọc tinh khiết đóng chai, đóng bình. Bà Lừ Thị Phượng, Giám đốc HTX, cho biết giá vật liệu sản xuất bắt đầu tăng. Bình đựng nước 20 lít tăng từ 38 nghìn đồng lên 40-42 nghìn đồng/bình. Giá vỏ chai, nắp đóng chai cũng tăng. Chưa kể giá xăng dầu tăng kéo theo giá vận chuyển tăng theo.

Để duy trì sản xuất và đảm bảo chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm khi đến tay người tiêu dùng, HTX vẫn bắt buộc phải nhập giá mới cao hơn và cũng không vì thế mà thay đổi nhà cung cấp kém chất lượng chỉ để nhập được giá rẻ.

Do đó, HTX dự kiến giá bình nước sẽ tăng 2-3 nghìn đồng/bình và giá nước đóng chai có thể cũng điều chỉnh khoảng 400-500 đồng/chai.

Có thể thấy, việc giá xăng dầu tăng kéo theo chi phí sản xuất kinh doanh ở nhiều ngành nghề tăng theo. Đây được đánh giá là tình hình chung của cả thế giới, trong khi sản xuất kinh doanh thì không thể dừng lại được. Do đó, HTX cần cân đối đầu tư cho hợp lý để giảm bớt tối đa chi phí sản xuất cũng như đảm bảo lợi nhuận cho thành viên.

Nhiều HTX đang tiếp tục chính sách mua phân bón, vật tư nông nghiệp ngay tại xưởng của doanh nghiệp liên kết nhằm hạn chế thấp nhất tình trạng tăng giá đầu tư. Bởi nếu như thành viên HTX không có liên kết doanh nghiệp mà phải mua theo hình thức trả chậm tại các cửa hàng, đại lý sẽ bị cộng thêm 5-10% chi phí trả sau hoặc rủi ro công nợ.

Một số HTX đang đầu tư cho năng lượng mặt trời (HTX mây tre đan Vân Sơn, HTX tôm Hòa Nghĩa), sử dụng phân hữu cơ tại chỗ (HTX Sông Giá) hay liên kết HTX khác để giảm chi phí vận chuyển cũng là hướng đi phù hợp.