Phấn đấu đến năm 2030, có trên 5.000 HTX và 500 THT ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất, tiêu thụ nông sản

Đại hội VII, diễn ra ngày 24-25/8/2026, tại Hà Nội, là dấu mốc quan trọng đối với hệ thống Liên minh HTX Việt Nam và khu vực kinh tế tập thể. Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và hội nhập ngày càng rõ nét, Đại hội không chỉ đánh giá chặng đường thực hiện Nghị quyết Đại hội VI, mà còn định hình những hướng đi mới cho kinh tế tập thể, HTX.

Quang cảnh hội nghị thông tin về Đại hội đại biểu toàn quốc Liên minh HTX Việt Nam lần thứ VII, nhiệm kỳ 2026-2031.

Với chủ đề “Khơi dậy sức mạnh hợp tác - Kiến tạo động lực phát triển - Cùng đất nước bước vào kỷ nguyên mới, phồn vinh và hạnh phúc”, Đại hội VII đặt HTX trong một không gian phát triển rộng hơn, nơi sức mạnh hợp tác phải được chuyển hóa thành năng lực sản xuất, năng lực thị trường và giá trị gia tăng cho thành viên. Đây cũng là cơ sở để HTX, nhất là HTX nông nghiệp, phát huy tốt hơn vai trò tổ chức lại sản xuất, liên kết các hộ thành viên với doanh nghiệp, thị trường, từng bước nâng cao giá trị nông sản và thu nhập ở khu vực nông thôn.

Khơi dậy sức mạnh hợp tác, nâng cao giá trị cho thành viên

Nhìn lại nhiệm kỳ 2020-2025, khu vực kinh tế tập thể, HTX tiếp tục có bước phát triển cả về số lượng và chất lượng. Đến năm 2025, cả nước có hơn 35.041 HTX, khoảng 7,1 triệu thành viên, tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 2 triệu lao động. Doanh thu bình quân đạt 4.562 triệu đồng/HTX/năm, lợi nhuận bình quân 421 triệu đồng/HTX/năm; tỷ lệ HTX hoạt động khá, tốt đạt 78,1%.

Đằng sau những con số ấy là sự chuyển biến đáng chú ý trong phương thức hoạt động. Nhiều HTX đã chủ động đổi mới quản trị, mở rộng dịch vụ phục vụ thành viên, tăng cường liên kết theo chuỗi giá trị, ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số. Từ chỗ chủ yếu cung ứng dịch vụ đầu vào, một số HTX đã từng bước tham gia tổ chức sản xuất, kiểm soát chất lượng, xây dựng thương hiệu và kết nối thị trường.

Bà Cao Xuân Thu Vân, Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam, phát biểu tại hội nghị.

Thực tiễn đó cho thấy, sức mạnh của HTX không chỉ nằm ở việc tập hợp các hộ sản xuất riêng lẻ, mà quan trọng hơn là khả năng tổ chức lại sản xuất và tạo ra giá trị lớn hơn cho từng thành viên. Khi các hộ cùng tham gia một tổ chức, cùng thống nhất quy trình, cùng sử dụng dịch vụ đầu vào và cùng hướng tới một thị trường, những hạn chế của sản xuất nhỏ lẻ từng bước được khắc phục.

Trong lĩnh vực nông nghiệp, vai trò này càng rõ nét. Sản xuất manh mún, thiếu liên kết khiến nông dân khó chủ động đầu vào và đầu ra, trong khi thị trường ngày càng đặt ra những yêu cầu khắt khe về chất lượng, an toàn thực phẩm, nguồn gốc và tiêu chuẩn sản phẩm. HTX có điều kiện để tập hợp các hộ thành viên, hình thành vùng sản xuất tập trung, thống nhất quy trình và tạo quy mô đủ lớn để tiếp cận doanh nghiệp, khoa học công nghệ và các kênh phân phối hiện đại.

Hiệu quả từ liên kết cũng đã được thể hiện trong thực tế. Thông qua cung ứng đầu vào tập thể và tổ chức tiêu thụ sản phẩm tập trung, HTX giúp thành viên giảm chi phí sản xuất 8-21%, đồng thời tăng giá bán sản phẩm 10-12% so với sản xuất đơn lẻ.

Như vậy, HTX không chỉ là nơi để các hộ “làm chung”, mà đang từng bước trở thành hạt nhân tổ chức lại sản xuất nông nghiệp, tạo quy mô, nâng chất lượng, tăng sức thương lượng và mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường cho thành viên.

Tinh thần đó được Đại hội VII tiếp tục đặt ở vị trí trung tâm khi định hướng phát triển khu vực kinh tế tập thể, HTX theo hướng nhanh, hiệu quả, bền vững; lấy thành viên làm trung tâm, lấy hiệu quả hoạt động làm thước đo. Đây cũng là cơ sở để công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và liên kết chuỗi trở thành những động lực quan trọng trong giai đoạn mới.

Không phải ngẫu nhiên, mục tiêu đến năm 2030 có trên 5.000 HTX và 500 tổ hợp tác ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất, tiêu thụ nông sản được xác định là một trong những nhiệm vụ nổi bật.

Điều quan trọng ở đây không chỉ là số lượng HTX ứng dụng công nghệ, mà là thay đổi phương thức sản xuất. Từ quản lý vùng sản xuất, tưới tiết kiệm, cơ giới hóa, giám sát đồng ruộng đến sơ chế, bảo quản, truy xuất nguồn gốc và quản trị dữ liệu, công nghệ có thể giúp HTX kiểm soát tốt hơn chất lượng, giảm chi phí và nâng cao hiệu quả.

Khi dữ liệu sản xuất được chuẩn hóa, quy trình được kiểm soát và sản phẩm có khả năng truy xuất nguồn gốc, nông sản HTX sẽ có thêm cơ hội bước vào các kênh phân phối hiện đại và những thị trường có yêu cầu cao. Vì vậy, ứng dụng công nghệ không nên dừng ở việc đầu tư máy móc hay phần mềm, mà phải hướng tới một mục tiêu thiết thực hơn: tạo thêm giá trị và lợi ích cho thành viên.

Liên kết để mở rộng thị trường, đổi mới để phát triển bền vững

Cùng với công nghệ, liên kết doanh nghiệp theo chuỗi giá trị là hướng đi quan trọng được Đại hội VII xác định. Mục tiêu đến năm 2030, có khoảng 50% HTX nông nghiệp liên kết với doanh nghiệp theo chuỗi giá trị không chỉ phản ánh yêu cầu mở rộng thị trường, mà còn đặt ra yêu cầu nâng chất lượng của chính các mối liên kết.

Ông Đinh Hồng Thái, Phó Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam, phát biểu tại hội nghị.

Trong nền kinh tế thị trường, HTX muốn phát triển bền vững không thể chỉ tổ chức tốt sản xuất mà còn phải trả lời được câu hỏi: sản xuất cho ai, theo tiêu chuẩn nào và giá trị được tạo ra ở đâu?

Do đó, liên kết với doanh nghiệp cần được xây dựng ngay từ đầu chuỗi, từ lựa chọn giống, xây dựng vùng nguyên liệu, thống nhất quy trình sản xuất, kiểm soát chất lượng đến sơ chế, chế biến, xây dựng thương hiệu và phân phối. HTX giữ vai trò tổ chức sản xuất, tập hợp thành viên, kiểm soát vùng nguyên liệu; doanh nghiệp có thế mạnh về công nghệ, chế biến, thị trường và thương hiệu.

Khi hai bên cùng chia sẻ thông tin, trách nhiệm và lợi ích, mối quan hệ sẽ không còn đơn thuần là mua - bán hay bao tiêu sản phẩm, mà chuyển dần sang hợp tác dài hạn cùng tạo giá trị.

Để tạo những mô hình có sức lan tỏa, Đại hội VII đặt định hướng lựa chọn tối thiểu 200 HTX, liên hiệp HTX hoạt động hiệu quả để nhân rộng; mỗi tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương lựa chọn tối thiểu 6 HTX, liên hiệp HTX. Đây sẽ là những mô hình có khả năng trở thành hạt nhân dẫn dắt, tạo hiệu ứng lan tỏa trong từng ngành hàng, địa phương và vùng sản xuất.

Muốn HTX đủ sức tham gia chuỗi giá trị, yếu tố con người và năng lực quản trị cũng phải được đặt đúng vị trí. Trong nhiệm kỳ 2020-2025, tỷ lệ cán bộ quản lý HTX được đào tạo, bồi dưỡng ngắn hạn đạt gần 70%; nhiều HTX đã thu hút trí thức trẻ, cán bộ có chuyên môn tham gia quản lý, điều hành.

Bước vào nhiệm kỳ mới, Đại hội đặt mục tiêu ít nhất 25% cán bộ quản lý HTX tốt nghiệp cao đẳng, đại học; khoảng 80% giám đốc HTX được đào tạo sơ cấp nghề giám đốc; tỷ lệ nữ giám đốc HTX, liên hiệp HTX đạt ít nhất 30%. Hệ thống Liên minh HTX Việt Nam phấn đấu hỗ trợ xây dựng ít nhất 500 mô hình HTX và 100 mô hình tổ hợp tác ứng dụng công nghệ cao, chuyển đổi số.

Đây là điều kiện quan trọng để HTX chuyển từ tư duy sản xuất sang tư duy kinh doanh. Người đứng đầu HTX không chỉ cần am hiểu sản xuất nông nghiệp, mà còn phải có khả năng quản trị tài chính, xây dựng thương hiệu, kiểm soát chất lượng, đàm phán hợp đồng và tổ chức sản xuất theo yêu cầu thị trường.

Đại hội VII đồng thời xác định 11 chương trình trọng tâm, tập trung vào củng cố và nâng cao chất lượng HTX, nhân rộng mô hình hiệu quả, phát triển nguồn nhân lực, chuyển giao khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, phát triển thị trường, xúc tiến thương mại và liên kết chuỗi giá trị.

Ba khâu đột phá được xác định theo hướng huy động, kết nối nguồn lực; xây dựng hệ sinh thái dịch vụ hỗ trợ đồng bộ, hiện đại; nâng tầm vị thế, chủ động hội nhập quốc tế và hình thành các HTX chủ lực, quy mô lớn, thương hiệu mạnh của Việt Nam.

Một điểm nhấn đáng chú ý tại Đại hội VII là việc trao giải cho 13 HTX trong Cuộc thi “Hợp tác xã đổi mới sáng tạo”. Những mô hình được tôn vinh tập trung vào đổi mới sản xuất, kinh doanh, quản trị, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, phát triển chuỗi giá trị, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn.

Đây là những minh chứng sinh động cho tinh thần mà Đại hội VII hướng tới: đổi mới không phải mục tiêu tự thân, mà để nâng cao giá trị; công nghệ không chỉ để hiện đại hóa sản xuất, mà để giảm chi phí, nâng chất lượng; liên kết không chỉ để tiêu thụ sản phẩm, mà để các chủ thể cùng tham gia và cùng hưởng lợi trong chuỗi giá trị.

Từ Đại hội VII, mục tiêu 5.000 HTX và 500 tổ hợp tác ứng dụng công nghệ cao hay 50% HTX nông nghiệp liên kết với doanh nghiệp theo chuỗi giá trị cần được cụ thể hóa bằng những vùng sản xuất, sản phẩm và mô hình hiệu quả. Khi mỗi HTX có năng lực quản trị tốt hơn, mỗi vùng nguyên liệu được tổ chức bài bản hơn và mỗi sản phẩm có thị trường ổn định hơn, sức mạnh hợp tác sẽ được chuyển hóa thành sức mạnh kinh tế.

Đó cũng là lúc tinh thần “Khơi dậy sức mạnh hợp tác - Kiến tạo động lực phát triển” không chỉ dừng ở thông điệp của Đại hội, mà hiện hữu trong từng cánh đồng, vùng nguyên liệu, sản phẩm và HTX. Qua đó, kinh tế tập thể tiếp tục khẳng định vai trò trong tổ chức lại sản xuất, nâng cao thu nhập cho thành viên, tạo động lực phát triển nông nghiệp hiện đại, xanh, có sức cạnh tranh và góp phần xây dựng nông thôn  bền vững.